نویسنده: سحر سلامت، وکیل پایه یک دادگستری، عضو کانون وکلای دادگستری مرکز
پرونده‌های جعل معمولاً با یک جمله شروع می‌شوند: «این امضا مال من نیست.» گاهی هم برعکس؛ کسی که سندی را با حسن‌نیت ارائه داده، خودش را متهم به استفاده از سند مجعول می‌بیند.
جعل چیست؟
ماده ۵۲۳ کتاب تعزیرات قانون مجازات اسلامی، جعل را ساختن نوشته یا سند، ساختن مهر و امضای دیگری، یا خراشیدن، تراشیدن، الحاق، محو، اثبات، سیاه کردن یا تقدیم و تأخیر تاریخ سند و مانند آن تعریف می‌کند — به شرط آنکه به قصد تقلب باشد.
استفاده از سند مجعول، جرمی جداگانه
جعل سند و به کار بردن آن با علم به جعلی بودن، دو جرم مستقل‌اند. نکتهٔ کلیدی علم است: کسی که نمی‌دانسته سند جعلی است، معمولاً مرتکب استفاده از سند مجعول نشده است.
سند رسمی و عادی
قانون میان جعل اسناد رسمی (مثل سند دفترخانه یا اسناد دولتی) و اسناد عادی (مثل قولنامه، رسید یا چک) تفاوت گذاشته و برخورد با جعل اسناد رسمی شدیدتر است.
جعل چطور اثبات می‌شود؟
- کارشناسی خط و امضا: مقایسهٔ امضای مورد اختلاف با نمونه‌های مسلم.
- نمونه‌های مسلم امضا: اسنادی که اصالتشان پذیرفته است — مثل امضاهای بانکی یا اسناد رسمی هم‌دوره.
- قرائن: تاریخ، کاغذ و جوهر، و هر نشانه‌ای که با روایت طرف مقابل نمی‌خواند.
اگر امضای شما جعل شده
- اصل سند را به مرجع قضایی برسانید یا درخواست توقیف آن را مطرح کنید.
- نمونه‌های مسلم امضای خود از همان دوره را جمع کنید.
- اگر سند در دعوای حقوقی علیه شما ارائه شده، ادعای جعل را به‌موقع و به شکل درست مطرح کنید؛ این ادعا قواعد شکلی خودش را دارد.
اگر متهم هستید
پیش از هر اظهاراتی با وکیل مشورت کنید. اینکه سند از کجا به دست شما رسیده، اثبات علم یا عدم علم، و نحوهٔ ایراد به نظر کارشناسی، سرنوشت پرونده را تعیین می‌کند. سحر سلامت، با کارشناسی ارشد حقوق جزا و جرم‌شناسی، در دفاع و پیگیری شکایات جعل همراه شماست.
مطالب مرتبط: حقوق متهم از لحظه احضار · خدمات امور کیفری · درخواست مشاوره
این مقاله اطلاعات عمومی است و جای مشاورهٔ حقوقی دربارهٔ پروندهٔ خاص شما را نمی‌گیرد. قوانین و رویه‌ها ممکن است تغییر کنند.