مقدمه
حقوق متهم یکی از مهم‌ترین مباحث در حقوق کیفری است که ریشه در اصول حقوق بشری و قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران دارد. هر فردی که به عنوان متهم در فرآیند دادرسی کیفری قرار می‌گیرد، از حقوق متعددی برخوردار است که آگاهی از آن‌ها نقش حیاتی در دفاع مؤثر ایفا می‌کند.
اصل برائت
بر اساس اصل ۳۷ قانون اساسی، اصل بر برائت است و هیچ‌کس از نظر قانون مجرم شناخته نمی‌شود مگر اینکه جرم او در دادگاه صالح ثابت گردد. این اصل بنیادین، تمام مراحل دادرسی را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
حق دسترسی به وکیل
ماده ۴۸ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ مقرر می‌دارد که متهم می‌تواند در مرحله تحقیقات مقدماتی یک نفر وکیل دادگستری همراه خود داشته باشد. این حق از لحظه بازداشت آغاز و تا پایان فرآیند دادرسی ادامه دارد.
حق سکوت
متهم حق دارد در برابر سؤالات بازپرس یا دادیار سکوت اختیار کند. سکوت متهم نمی‌تواند به عنوان دلیل مجرمیت تلقی شود و مقامات قضایی مکلفند این حق را به متهم تفهیم نمایند.
حق اعتراض به قرارهای تأمین
متهم حق دارد نسبت به قرارهای تأمین کیفری صادره از سوی بازپرس، در مهلت مقرر قانونی اعتراض نماید. این اعتراض در دادگاه صالح مورد رسیدگی قرار می‌گیرد.
نتیجه‌گیری
آگاهی از حقوق متهم و بهره‌گیری از وکیل متخصص در امور کیفری، نقش تعیین‌کننده‌ای در سرنوشت پرونده دارد. توصیه اکید می‌شود که از همان لحظات ابتدایی بازداشت، از حق خود برای داشتن وکیل استفاده نمایید.